Dù lượn là gì?

Dù lượn là gì?

Khái niệm Dù lượn, tiếng Anh gọi là Paragliding, gọi theo tiếng Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha và tiếng Pháp là Parapent, là một môn thể thao hàng không giải trí nhưng cũng không kém phần cạnh tranh mang tính chuyên nghiệp.

Dù lượn là một thiết bị bay không động cơ, những luồng gió giúp dù ở trên cao hàng giờ, những cơn gió như vậy được sinh ra từ 2 nguồn:

  • Khi mặt trời đốt nóng mặt đất, những cột không khí nóng nhẹ hơn sẽ bay lên cao tạo thành những cột khí nóng (thermal)
  • Khi gió thổi trực diện vào một vách núi, không khí chuyển hướng từ dưới lên trên tạo lực nâng theo dòng không khí giúp dù duy trì độ cao, lực nâng theo vách núi này không thể đưa dù lên cao như kiểu nâng theo cột khí nóng. Được gọi là bay theo vách núi (ridge soaring)

Dù lượn là hình thức bay tự do, cất cánh bằng chân. Phi công ngồi vào một ghế ngồi được may bằng những dây đai bền chắc (đai ngồi) bên dưới một cánh dù làm bằng vải, được bơm căng đầy không khí để giữ hình dáng khí động học nhờ vào áp lực không khí khi dù di chuyển tràn vào các “xoang dù“.

Vòm dù lượn

Cánh dù lượn (hay vòm dù, cánh dù), là một hệ thống có thể tự bơm không khí vì được thiết kế thành những xoang dù may bằng vải mỏng tạo thành. Phi công nâng dù bằng cách kéo nhóm dây liên kết với cửa của các xoang dù. Các dây này lại liên kết với các đai nhỏ rồi nối vào móc dù và nối vào đai ngồi.

Khi điều khiển, phi công dùng tay kéo phần thành thoái (phần phía sau của dù) bằng một sợi dây được gọi là dây phanh (dây thắng) làm dù chuyển hướng hay tăng giảm tốc độ.

Cánh dù lượn thường có diện tích khoảng 25 -35m², dù đôi có diện tích gần gấp đôi so với dù đơn, sải cánh từ 8 – 12m, nặng từ 3 – 7kg. Một bộ thiết bị dù bao gồm: dù, đai ngồi, dù dự phòng, các thiết bị điện tử, nón bảo hiểm, tất cả nặng khoảng 12 – 18 kg.

Đai dù lượn

Phi công được cài vào đai ngồi, cũng là một chiếc ghế có gắn dù dự phòng. Trên đai ghế ngồi có gắn một hệ thống cho phép tăng tốc thêm so với tốc độ trung bình của dù gọi là thanh tăng tốc. Các đai ngồi ngày nay thường có những miếng xốp hay những đệm khí để giảm chấn động cho phi công khi đáp mạnh.

Kỹ thuật cất cánh dù lượn

Không khác các máy bay khi cất cánh, dù cũng cất cánh ngược gió. Khi bay theo cột khí nóng, phi công đôi khi cất cánh trong điều kiện không gió để rồi tìm kiếm các cột khí nóng trong không khí. Khi ít gió hay khi không có gió, phi công phải cất cánh xuôi, có nghĩa là phi công phải chạy về phía trước, mặt nhìn về nơi xuất phát của gió để có thể bơm căng cánh dù và chạy lấy đà.

Khi gió vừa đủ mạnh, phi công có thể cất cánh ngược, mặt của phi công nhìn vào dù rồi dùng động tác đưa dù lên đỉnh đầu và xoay người lại để lấy đà cất cánh. Cất cánh ngược đòi hỏi kỹ năng tốt, nhưng dù sẽ được đưa lên đỉnh đầu trong trạng thái cân bằng hơn vì phi công luôn quan sát được tình trạng dù, các dây dù khi toàn bộ dù nhấc khỏi mặt đất. Và cũng an toàn hơn nếu như gió mạnh đẩy dù về sau, trong khi đó cất cánh xuôi có thể lôi phi công bật ra sau nếu gíó mạnh. Phương pháp cất cánh ngược này, phi công có thể bước lùi trong khi vẫn có thể dùng tay điều chỉnh và đưa dù về trạng thái sẵn sàng cất cánh trước khi quyết định xoay người để cất cánh, như vậy nếu bị vấp té ra sau khi đang bước lùi thì cũng không ngã bật ra sau, vì lúc này các dây dù đang căng lên ngay phía trước mặt của phi công.

Ở những nơi bằng phẳng hơn, không có độ cao để cất cánh, có thể cất cánh bằng một hệ thống dây kéo, tời (Towing, Winch). Sau khi được kéo lên đến độ cao cần thiết, thường trong khoảng 100 – 400m, phi công sẽ chủ động ngắt dây, phương pháp cất cánh này đòi hỏi phải được huấn luyện một cách chuyên nghiệp cho người điều khiển thiết bị kéo dù lẫn người được kéo dù. Dù dùng cho phương pháp cất cánh này cũng là dù được thiết kế thích hợp cho việc kéo dù, trên đầu mút cánh dù thường ghi rõ dù này có thích hợp cho kéo dù hay không. Cất cánh và bay bằng phương pháp này hoàn toàn khác với các kiểu bay thông thường, trình độ căn bản được khuyến cáo không nên dùng cách cất cánh này để bay mà chỉ nên tập luyện với độ cao thấp mà thôi. Tại một số quốc gia trên thế giới phương pháp này được quy định là phải dùng thiết bị kéo cố định và được kiểm tra chất lượng trước khi dùng cho việc kéo dù.

Đáp là một quá trình bao gồm: bay ngược gió, giảm tốc độ, giảm độ cao, tiếp đất bằng động tác phanh tối đa, chân chạm đất trong tư thế chạy về trước. Góc đáp dù còn tùy thuộc vào tốc độ gió.

Kỹ thuật Điều khiển dù

Phi công dùng tay giữ hai dây phanh (hay dây lái), hai dây này được nối với phần sau của cánh dù. Khi kéo cả hai bên dây lái, góc tấn tăng (góc tấn là góc hợp thành bởi phương di chuyển của dù và đường trục chính của dù), điều này làm tăng lực nâng đôi chút nhưng cũng tăng lực cản làm dù chậm lại, dây lái lúc này có tác dụng tương tự như cánh tà của máy bay (tiếng Anh gọi là flap).

Nếu kéo 1 bên nhóm dây lái kết hợp nhẹ nhàng với việc nghiêng người sang cùng bên khi phi công đang ngồi trong đai ngồi, dù sẽ chuyển hướng sang một bên, lái kết hợp với việc nghiêng người, gọi là lái bằng trọng lực (cánh diều lượn cũng được điều khiển tương tự kiểu này, tiếng Anh gọi là “weight shift”). Điều chỉnh cho tốc độ bay của dù nhanh hơn bình thường là khi phi công dùng dây tăng tốc được thiết kế trong đai ngồi, khi thực hiện việc tăng tốc phi công sẽ dùng chân làm căng dây tăng tốc, lúc đó phần thành tiến của dù (phần trước của dù) sẽ hơi bị kéo xuống làm giảm góc tấn, bớt sức cản và dù sẽ tăng thêm tốc độ.

Trong một vài trường, phi công muốn giảm độ cao một cách nhanh chóng, anh ta (hay cô ta) sẽ làm giảm diện tích của dù bằng cách làm xẹp một phần ở cả hai bên đầu mút cánh dù, động tác này gọi là động tác tai voi (tiếng Anh gọi là “Big ear”). Động thái này không những làm giảm diện tích của dù và làm giảm lực nâng nhưng lại làm tăng lực cản nên dù bay chậm hơn (vì thông thường giảm diện tích lại làm dù bay nhanh hơn). Một động tác khác có thể làm dù giảm độ cao nhanh chóng đó là giảm lực nâng bằng nhóm dây B (gọi là “B Stall”), hoặc bay thắt vòng xuyến, bay khoan (gọi là “spiral dive, spin”). Những động tác này nguy hiểm hay không cũng tùy vào từng loại dù và khả năng của phi công, thường thì các phi công đều tránh những động tác có thể đem lại những trường hợp nguy hiểm hay phải xử lý phức tạp.

Kỹ thuật Bay cặp vách núi – Ridge soaring

Trong cách bay này, phi công điều khiển cho cho dù bay cặp theo sườn núi, lợi dụng dòng di chuyển của không khí khi gió thổi vào. Bay cặp vách núi yêu cầu gió ổn định, thổi đều vào sườn núi chạy dài và gần như vuông góc với hướng gió. Mức độ đáp ứng để có thể bay nhanh hay chậm, lực nâng nhiều hay ít của cánh dù còn tùy thuộc vào tính năng của Dù khi xuất Xưởng và kỹ năng của phi công.

Với gió yếu, lực nâng chỉ đủ để dù có thể cho phép phi công cất cánh và làm một đường bay ngắn rồi lại đáp. Với sức gió vừa phải (còn tùy loại dù đáp ứng), lực nâng cho phép dù bay lượn dọc theo sườn dốc và bay lên trên cao hơn cả sườn núi. Nhưng nếu gió quá mạnh, dù có nguy cơ sẽ bị đẩy lùi về phía sau (bay lùi), và ra phía sau của sườn núi, như vậy rất nguy hiểm vì đó là nơi những dòng khí nhiễu loạn (dòng khí quẩn).

Khi bay cặp vách núi với tốc độ gió vừa phải, phi công có thể khéo léo đáp dù xuống ngay nơi vừa cất cánh trên đỉnh hoặc ngay triền dốc không xa nơi cất cánh để tiết kiệm thời gian sau khi bay xong và trở về hoặc lại cất cánh lần nữa.

Kỹ thuật Bay theo cột khí nóng – Thermal flying

Khi mặt trời lên cao đốt nóng mặt đất, có những vùng được đốt nóng hơn so với những nơi khác (nhiệt độ khác nhau khi mặt trời chiếu vào một khoảng rừng hay một cánh đồng khô…), không khí tại những nơi nóng hơn sẽ bốc lên cao thành những cột khí nóng. Những cột khí nóng được hình thành sẽ bốc thẳng lên cao, nhưng gió thổi ngang làm cho chúng bốc lên với góc nghiêng. Khối khí nóng hình thành khi không còn nguồn cung cấp năng lượng cho cột khí nóng.

Khi phi công tìm thấy cột khí nóng, phi công sẽ điều khiển cho dù bay theo hình vòng tròn phía trong của biên dạng cột khí nóng và giữ đường bay này sao có cho lực nâng tốt nhất. Phần lớn phi công đều sử dụng máy báo độ leo và độ cao (vario meter) để nhận biết tốc độ leo của dù, các thông số của máy sẽ cho phép phi công bay trong những vùng có lực nâng tốt nhất. Bay theo biên dạng của cột khí nóng là một lý thuyết đơn giản: bay vòng tròn siết chặt hơn, nhỏ hơn sẽ ít nâng hơn, bay với đường bay tròn rộng hơn sẽ nâng nhiều hơn. Vùng bên ngoài bên cạnh cột khí nóng thường không tạo ra lực nâng và dù sẽ mất lực nâng và mất cao độ khá nhanh, và ngay trong những cột khí nóng có những dòng không khí nquẩn bên trong làm cho dù có khi mất cân bằng, chòng chành như con thuyền trên sóng lớn, có khi làm xẹp dù khi vào những cột khí nóng có lực nâng quá mạnh.

Bay theo dòng khí nóng là hình thức bay đòi hỏi phi công phải tốn thời gian để luyện tập, một phi công nhiều giờ bay hoàn toàn khác với một phi công ít giờ bay, một phi công có kỹ năng tốt sẽ có thể bay theo dòng khí nóng lên đến chân mây (cloud base) và đi rất xa.

Kỹ thuật Bay việt dã – Bay đường trường – Xc cross country

Khi đã thuần thục kỹ năng bay trong dòng khí nóng, phi công sẽ theo những dòng khí nóng nối tiếp nhau để có thể bay thật xa gọi là bay đường trường hay bay việt dã. Khi bay đường trường, phi công sẽ lợi dụng dòng khí nóng bay lên cao và lượn ra ngoài dòng khí nóng này theo hướng muốn bay đến.

Trên đường đi, phi công sẽ tìm và lại bay theo những cột khí nóng gặp được trên đường đi. Việc tìm ra những cột khí nóng là kinh nghiệm riêng của mỗi phi công, nhưng thường có thể bắt đầu bằng việc nhận định địa hình bên dưới hay việc nhận định hình dạng và tính chất của những đám mây tích thành khối (cumulus), những đám mây này đánh dấu một cách tự nhiên nơi xuất hiện cột khí nóng. Độ ẩm trong không khí và mật độ không khí khi đạt đến độ ngưng tụ sương sẽ tạo ra mây. Khi bay đường trường, phi công không những phải có những kỹ năng bay trong cột khí nóng mà còn phải hiểu luật bay, quy tắc bay, có bản đồ bay chỉ rõ những khu vực không được bay vào, vùng cấm bay, trần bay tối đa…

 

Học dù lượn có khó?

Dù lượn là một môn thể thao không quá khó, tuy nhiên đòi hỏi bạn phải có đam mê, sự kiên trì và sự nghiêm túc trong suốt quá trình học.

Bạn yên tâm chúng tôi có những giáo viên hướng dẫn có nhiều kinh nghiệm, Một lớp hướng đẫn của chúng tôi không quá 5 học viên và tối thiểu 2 người hướng dẫn.

Yêu cầu sức khỏe ?

Dù lượn không đòi hỏi quá cao về sức khỏe. Các yếu tố chính cần có để trở thành một phi công dù lượn giỏi gồm:

– Đam mê thể thao hàng không nói chung & dù lượn nói riêng
– Không có tiền sử bệnh tim mạch hoặc huyết áp
– Có sức khỏe khá để có thể mang 01 ba lô dù và trang thiết bị kèm theo nặng khoảng 20kg đi được quãng đường 200m (ví dụ: khi hạ cánh cách xa khu vực đỗ xe.)

Phụ nữ có chơi được không?

Bất cứ ai ham thích & đam mê đều có thể tham gia học Dù Lượn được. Hiện nay CLB dù lượn Hà Nội có rất nhiều các thành viên là nữ. Đặc biệt có Trần Anh được đánh giá là một trong các phi công dù lượn giỏi nhất ở Việt Nam hiện nay, đa từng tham gia Seagames 26, đạt huy chương bạc tại King Cup Thailand 2012 & tham dự nhiều giải đấu lớn ở khu vực.

Dù lượn và dù nhảy khác nhau như nào?

Thiết bị và nguyên tắc hoạt động phục vụ cho chơi Dù Lượn & Nhảy Dù là hoàn toàn khác nhau. 2 môn này hoàn toàn độc lập, các học viên không cần biết về nhảy dù trước khi chơi dù lượn. Khác với nhảy dù, các chuyến bay dù lượn thường được thực hiện từ các đỉnh đồi, núi (thay vì từ trên máy bay) và do đó chơi dù lượn cũng kèm theo các chuyến dã ngoại, trecking tới các vùng miền. Với động tác kỹ thuật phù hợp, dù lượn được bung trước khi cất cánh và có thể được điều chỉnh hướng và độ cao trong khi bay.

Thời gian khóa học bao lâu?

Trung bình các học viên cần tối thiểu 6-8 buổi tập mặt đất & 1 buổi học lý thuyết, 1-2 buổi bay đơn tầm thấp (Airbone) để có thể thực hiện được chuyến bay đơn (Solo) đầu tiên. Để bố trí được các buổi tập này các học viên thường mất ít nhất 1-2 tháng vì phần lớn các buổi tập mặt đất là vào thứ 7 & CN, học lý thuyết có thể bố trí vào buổi tối các ngày trong tuần.

Sau bao lâu có khóa học mới.

Với đặc thù môn chơi và cách học 1 người hướng đẫn kèm 2-3 học viên. Lớp học kiểu cuốn chiếu thế nên chúng tôi có các lớp học hàng ngày. Bạn có thể đăng ký bất kỳ ngày nào.

Địa điểm học có xa không?

Các buổi học lý thuyết thường được tổ chức tại một địa điểm trong nội thành Hà nội, phù hợp nhất với học viên và HLV. Các buổi tập kỹ thuật mặt đất thường được thực hiện tại bãi tập dù . Bãi cát Vĩnh tuy, Yên Sở (đầu đường cao tốc Pháp Vân) và buổi tập airborn thường được tổ chức tại bãi tập Vĩnh Yên (cách Hà nội khoảng 50km).

Có nhiều điểm chơi dù ở Việt Nam ?

Trong các năm qua, rất nhiềm điểm bay dù đẹp đã được khám phá ở cả 3 miền Bắc, Trung và Nam. Riêng tại miền Bắc, có rất nhiều điểm bay dù với điểm gần nhất hiện là U Bò, Tiến Xuân, Thạch Thất, cách trung tâm Hà nội khoảng 40km về phía Tây, rất phù hợp cho một chuyến đi chơi dù trong ngày, hoặc điểm bay Bái Nhạ, cách trung tâm Hà nội khoảng 150km, rất phù hợp với các chuyển đi chơi dù kết hợp dã ngoại vào cuối tuần.

Chi phí cho môn thể thao này có nhiều không?

Ngoài chi phí về thiết bị, chỉ phát sinh khi bạn thực sự theo đuổi và muốn đầu tư, chi phí tham gia các buổi bay dù là không nhiều, thường tương đương các chuyến dã ngoại ngắn và được chia sẻ giữa các thành viên cùng tham gia chuyến đi. Điều cần nhất để theo đuổi môn thể thao này là sự đam mê!

Chi phí cho một khóa học là bao nhiêu?

Chi phí cho một khóa học là 5 triệu đồng, khoản phí này sẽ bao gồm:

– Phí giảng viên, huấn luyện viên
– Phí mượn dù tập của CLB
– Phí hội viên CLB cho 01 năm đầu tiên

Khi tham gia học đã cần mua dù chưa?

Hoàn toàn chưa cần thiết! CLB sẽ có dù cho các học viên tập. Trong những chuyến bay đầu tiên CLB cũng sẽ chuẩn bị cho bạn một bộ dù phù hợp với trình độ & cân nặng. Chỉ khi bạn hoàn toàn thích thú với dù lượn & quyết định đầu tư một bộ dù riêng, HLV CLB sẽ tư vấn giúp bạn chọn mua một bộ dù thích hợp.

Các thiết bị chơi dù có đắt không?

Chi phí đầu tư trang thiết bị để chơi dù lượn là không cao khi so với các môn chơi khác như mô hình, chơi xe cổ, xe máy phân khối lớn, chơi ảnh … Một phi công mới bắt đầu thường sẽ cần các trang thiết bị tối thiểu sau:

– Vòm dù mới cho người mới chơi, của hãng từ Châu Âu: 1.000-1.200 Euro
– Đai ngồi mới, tiêu chuẩn Châu Âu: 300-350 Euro
– Dù phụ: 200-300 Euro
– Bộ đàm loại tốt, sản xuất tại TQ: 1-1.2 triệu VNĐ
– Mũ bảo hiểm dành riêng cho dù lượn là loại mũ fullface có hàm: 1-1.5 triệu VNĐ
– Giầy cao cổ: 300-500k
– Ngoài ra khi đạt trình độ cao hơn các phi công có thể trang bị thêm GPS, Vario, Máy quay phim thể thao….

Bạn có thể trao đổi thêm với chúng tôi về bất kỳ vấn đề gì liên quan đến dù lượn và khoá huấn luyện dù lượn qua thông tin liên lạc có trên website này

Tags:, , , ,

Post Discussion

Be the first to comment “Dù lượn là gì?”